Makro ekonomik göstergelerin en önemlilerinden biride enflasyondur. Peki enflasyon nedir; en kısa anlatımla bir malın değerinin belli bir zaman zarfındaki değer artışı olarak ifade edilebilir. Enflasyon talep ve üretim enflasyonu olarak ikiye ayrılır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından düzenli olarak açıklanmaktadır. Hesaplama işlemi TÜİK tarafından havuza alınan ürünlerden aylık ve yıllık değişim üzerinden açıklanmaktadır. Günlük hayatta enflasyon tabiri kullanıldığında genellikle TÜFE diye adlandırdığımız Tüketici Fiyat Endeksi anlaşılmaktadır. Yıllara göre Türkiye’nin enflasyon değerlerine aşağıdaki tablodan ulaşabilirsiniz.

Tabloda yer alan enflasyon oranları 12 aylık ortalamalara göre yıllık değişimi yansıtmaktadır.

“12 aylık ortalamalara göre yılık değişim oranı hesaplanırken, hesaplanan tarihten itibaren son 12 ayın, daha önceki 12 aya göre ortalama ne kadar değişim gösterdiğine bakılır. Yani hesaplanan tarihten itibaren geriye dönerek 24 aylık bir dönem incelenir. Yargıtay bu endeksi kullanmaktadır (4). “

“Bu endeksle ilgili teknik olarak şunlar söylenmektedir: “Ülkemizde fiyatlar genel seviyesi her ay değişim gösterdiği için 12 aylık ortalamalara göre yıllık değişim oranı, o yıl gerçekleşen enflasyonu daha nesnel ifade etmektedir. Bir önceki yılın aynı ayına göre hesaplanan yıllık enflasyon oranı ise daha çok trendi tespit etmekte kullanılır. Bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık değişim oranları daha ani iniş ve çıkışlar gösterebilmektedir. Örneğin bir önceki yılın aynı ayına göre yıllık değişim oranlarında düşüş eğilimi gözlemlendiğinde, genellikle birkaç ay içinde 12 aylık ortalamalara göre yıllık değişim oranını da düşüş trendine girmektedir. Yada 12 aylık ortalamalara göre yıllık değişim oranı yükseliş trendine girdiyse; bu 12 aylık ortalamalara göre yıllık değişim oranının da yükselmeye başlayacağının bir işaretidir (4). “

Aşağıda yer alan tablo dünya bankasında yer alan GSYİH (geçerli ABD Doları) verileri baz alınarak oluşturulmuştur.

Tablo: Türkiye/ABD Enlasyon ve GSYİH verileri (1960 sonrası )

YIL Türkiye (Enflasyon) ABD (Enflasyon) Türkiye (GSYİH) ABD(GSYİH)
1960 5,66 1,46 7.566.666.667 543.300.000.000
1961 3,17 1,07 7.988.888.889 563.300.000.000
1962 3,89 1,20 8.922.222.222 605.100.000.000
1963 6,36 1,24 10.355.555.556 638.600.000.000
1964 1,12 1,28 11.177.777.778 685.800.000.000
1965 4,56 1,59 11.966.666.667 743.700.000.000
1966 8,47 3,02 14.100.000.000 815.000.000.000
1967 13,97 2,77 15.644.444.444 861.700.000.000
1968 6,05 4,27 17.500.000.000 942.500.000.000
1969 4,92 5,46 19.466.666.667 1.019.900.000.000
1970 7,92 5,84 17.863.636.364 1.073.303.000.000
1971 19,01 4,29 16.166.666.667 1.164.850.000.000
1972 15,42 3,27 20.650.000.000 1.279.110.000.000
1973 13,94 6,18 26.000.000.000 1.425.376.000.000
1974 23,90 11,05 35.414.285.714 1.545.243.000.000
1975 21,23 9,14 46.042.857.143 1.684.904.000.000
1976 17,46 5,74 51.450.000.000 1.873.412.000.000
1977 25,99 6,50 58.683.333.333 2.081.826.000.000
1978 61,90 7,63 65.912.500.000 2.351.599.000.000
1979 63,54 11,25 89.616.129.032 2.627.333.000.000
1980 94,26 13,55 68.823.684.211 2.857.307.000.000
1981 37,61 10,33 71.180.180.180 3.207.041.000.000
1982 29,14 6,13 64.369.325.153 3.343.789.000.000
1983 31,39 3,21 61.803.555.556 3.634.038.000.000
1984 48,39 4,30 59.937.602.180 4.037.613.000.000
1985 44,96 3,55 67.232.758.621 4.338.979.000.000
1986 34,61 1,90 75.673.037.037 4.579.631.000.000
1987 38,86 3,66 87.190.081.680 4.855.215.000.000
1988 68,81 4,08 90.875.175.809 5.236.438.000.000
1989 63,27 4,83 107.127.191.329 5.641.580.000.000
1990 60,30 5,40 150.655.500.192 5.963.144.000.000
1991 65,98 4,23 151.034.731.544 6.158.129.000.000
1992 70,08 3,03 159.104.772.992 6.520.327.000.000
1993 66,09 2,95 180.415.757.852 6.858.559.000.000
1994 105,21 2,61 130.650.447.499 7.287.236.000.000
1995 89,11 2,81 169.319.579.016 7.639.749.000.000
1996 80,41 2,93 181.464.408.820 8.073.122.000.000
1997 85,67 2,34 189.878.399.895 8.577.554.457.000
1998 84,64 1,55 275.941.990.764 9.062.818.202.000
1999 64,87 2,19 256.395.932.738 9.631.174.489.000
2000 54,92 3,38 274.294.623.164 10.250.947.997.000
2001 54,40 2,83 201.753.123.807 10.581.929.774.000
2002 44,96 1,59 240.249.071.871 10.929.112.955.000
2003 21,60 2,27 314.595.572.146 11.456.442.041.000
2004 8,60 2,68 408.865.430.220 12.217.193.198.000
2005 8,18 3,39 506.314.717.662 13.039.199.193.000
2006 9,60 3,23 557.076.157.773 13.815.586.948.000
2007 8,76 2,85 681.321.124.296 14.474.226.905.000
2008 10,44 3,84 770.449.132.861 14.769.857.911.000
2009 6,25 -0,36 649.289.324.628 14.478.064.934.000
2010 8,57 1,64 776.967.266.306 15.048.964.444.000
2011 6,47 3,16 838.785.289.694 15.599.728.123.000
2012 8,89 2,07 880.555.885.492 16.253.972.230.000
2013 7,49 1,46 957.799.120.008 16.843.190.993.000
2014 8,85 1,62 938.934.609.297 17.550.680.174.000
2015 7,67 0,12 864.313.810.469 18.206.020.741.000
2016 7,78 1,26 869.682.881.593 18.695.110.842.000
2017 11,14 2,13 858.988.492.854 19.477.336.549.000
2018 16,33 2,44 778.972.199.728 20.533.057.312.000
2019 15,18 1,81 761.005.946.788 21.380.976.119.000
2020 12,28 1,23 720.338.498.175 21.060.473.613.000
2021 19,60 4,70 819.865.253.670 23.315.080.560.000
2022 72,31 8,00 907.118.435.953 25.439.700.000.000
Kaynak:
worldbank.org