Veteriner Hekimliğinin Halk Sağlığındaki Yeri
Veteriner hekimliği, yaygın algının aksine yalnızca evcil hayvan tedavisiyle sınırlı bir meslek değildir. Zoonotik hastalıkların izlenmesi ve kontrolü, gıda zincirinin çiftlikten sofraya her aşamasında güvenlik denetimi ve antimikrobiyal dirençle mücadele, mesleğin doğrudan insan sağlığına dokunan alanlarıdır.(1)
Bruselloz, tüberküloz, şarbon, kuduz ve leptospiroz gibi hastalıklar hem hayvanları hem insanları etkileyen zoonozlar arasında yer alır. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre kuduz, klinik belirtiler ortaya çıktıktan sonra ölüm oranı neredeyse tamamına ulaşan ve dünyada her yıl yaklaşık 59.000 kişinin ölümüne yol açan bir zoonozdur; buna karşın aşılama yoluyla tamamen önlenebilir niteliktedir.(3) Bu tablo, mezbaha muayenesinden aşılama programlarına kadar uzanan veteriner hekimlik uygulamalarının neden bir halk sağlığı meselesi olarak görüldüğünü açıklar.
Not: Bu içerikteki sağlık bilgileri genel bilgilendirme amaçlıdır. Zoonoz hastalıklar, aşılama ve klinik durumlarla ilgili kişiye özel değerlendirme için veteriner hekime ya da ilgili sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Türkiye'de Veteriner Hekimliği Eğitiminin Tarihçesi
Türkiye'de bilimsel veteriner hekimliği öğretimi, Tanzimat sonrası Batılılaşma çabaları çerçevesinde 1842 yılında İstanbul'da açılan Askeri Baytar Mektebi ile başladı. Okulu, Prusyalı askeri veteriner hekim Godlewsky kurdu ve eğitime 12 öğrenci ile başlandı; öğretim süresi başlangıçta üç yıldı.(4)
İlk sivil veteriner okulu olan Mülkiye Baytar Mektebi 1889'da yine İstanbul'da kuruldu ve ilk mezunlarını 1893'te verdi; bu ilk mezunlar arasında şair Mehmet Akif Ersoy da bulunuyordu. Askeri ve sivil okullar 1921'de birleştirildi, kurum 1928'de Yüksek Baytar Mektebi adını aldı. 1933'te Ankara'ya taşınan okul, 1948'de Ankara Üniversitesi bünyesine katılarak bugünkü fakülte yapısına kavuştu.(4)
Mesleğin dil ve terminolojisi de zaman içinde değişti: 1937'de "baytar" yerine "veteriner hekim" terimi benimsendi ve fakültenin adı Veteriner Fakültesi oldu; öğretim süresi 1939'da beş yıla çıkarıldı.(4) Bugün Türkiye'deki veteriner fakültelerinde eğitim beş yıl sürmekte, son yıl intern veteriner hekimlik uygulamasıyla tamamlanmaktadır.
2020 Veteriner Fakülteleri Taban ve Tavan Puanları
ÖSYM'nin yerleştirme sonuçlarına göre 2020 yılında veteriner fakültelerinde akademik başarı çıtası önceki yıllara kıyasla yükseldi. Taban puanlarda Ankara Üniversitesi (İngilizce) programı 455,21 puanla en yüksek girişi kaydederek zirveye yerleşti; onu 444,93 puanla Ankara Üniversitesi (Türkçe) ve 438,28 puanla İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa izledi. Tavan puanlarda ise 2020'nin dikkat çeken sonucu Kırıkkale Üniversitesi'nden geldi; bu programa 500,53 gibi yüksek bir en üst puanla yerleşme gerçekleşti.(2)
Aşağıdaki tabloda, veteriner fakültelerinin şehir, kontenjan ve taban-tavan puan bilgileri yer almaktadır. Haritada ise fakültelerin illere göre dağılımı gösterilmiştir.
Tablo: 2020 Taban ve Tavan Puanları (Veterinerlik)
| ÜNİVERSİTE | ŞEHİR | PUAN TÜRÜ | KONTENJAN | EN DÜŞÜK | EN YÜKSEK |
|---|---|---|---|---|---|
| AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ | AFYONKARAHİSAR | SAY | 80 | 392,2459 | 430,29291 |
| AKSARAY ÜNİVERSİTESİ | AKSARAY | SAY | 40 | 382,51037 | 442,43841 |
| ANKARA ÜNİVERSİTESİ | ANKARA | SAY | 165 | 444,93616 | 490,18537 |
| ANKARA ÜNİVERSİTESİ (İngilizce) | ANKARA | SAY | 60 | 455,21295 | 481,98576 |
| ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ | ERZURUM | SAY | 90 | 377,91271 | 457,06931 |
| AYDIN ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ | AYDIN | SAY | 100 | 424,58494 | 451,60071 |
| BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ | BALIKESİR | SAY | 60 | 413,79198 | 434,90587 |
| BİNGÖL ÜNİVERSİTESİ | BİNGÖL | SAY | 60 | 343,00211 | 383,80312 |
| BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ | BURDUR | SAY | 100 | 391,35698 | 439,79594 |
| BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ | BURSA | SAY | 110 | 434,28532 | 464,31101 |
| ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ | ADANA | SAY | 50 | 381,90208 | 453,37274 |
| DİCLE ÜNİVERSİTESİ | DİYARBAKIR | SAY | 80 | 353,32332 | 430,88817 |
| DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ | İZMİR | SAY | 60 | 403,25455 | 443,38318 |
| ERCİYES ÜNİVERSİTESİ | KAYSERİ | SAY | 80 | 401,93257 | 447,05649 |
| FIRAT ÜNİVERSİTESİ | ELAZIĞ | SAY | 120 | 371,62823 | 459,72322 |
| HARRAN ÜNİVERSİTESİ | ŞANLIURFA | SAY | 80 | 357,35905 | 392,63464 |
| HATAY MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ | HATAY | SAY | 60 | 372,76914 | 439,40263 |
| İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA | İSTANBUL | SAY | 120 | 438,28158 | 480,15735 |
| KAFKAS ÜNİVERSİTESİ | KARS | SAY | 100 | 348,80416 | 408,67844 |
| KASTAMONU ÜNİVERSİTESİ | KASTAMONU | SAY | 50 | 372,1512 | 431,97634 |
| KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ | KIRIKKALE | SAY | 100 | 387,0149 | 500,53376 |
| MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ | MUĞLA | SAY | 50 | 396,89793 | 420,73946 |
| NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ | KONYA | SAY | 60 | 368,8358 | 399,08869 |
| ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ | SAMSUN | SAY | 75 | 421,12309 | 472,78896 |
| SELÇUK ÜNİVERSİTESİ | KONYA | SAY | 155 | 407,18825 | 450,5708 |
| SİİRT ÜNİVERSİTESİ | SİİRT | SAY | 70 | 336,03595 | 386,59242 |
| SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ | SİVAS | SAY | 60 | 374,17224 | 422,58863 |
| TEKİRDAĞ NAMIK KEMAL ÜNİVERSİTESİ | TEKİRDAĞ | SAY | 60 | 397,69836 | 460,30069 |
| VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ | VAN | SAY | 85 | 356,16136 | 428,19446 |
| YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ | YOZGAT | SAY | 60 | 361,04356 | 383,64867 |
| KIRGIZİSTAN-TÜRKİYE MANAS ÜNİVERSİTESİ | BİŞKEK-KIRGIZİSTAN | SAY | 10 | 310,77913 | 335,52567 |
| YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ (Burslu) | KKTC-LEFKOŞA | SAY | 5 | 375,38729 | 389,71496 |
| YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ (%50 İndirimli) | KKTC-LEFKOŞA | SAY | 25 | 312,60534 | 355,92384 |
| YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ (İngilizce Burslu) | KKTC-LEFKOŞA | SAY | 10 | 359,60534 | 375,86525 |
| YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ (İngilizce %50 İndirimli) | KKTC-LEFKOŞA | SAY | 50 | 283,65686 | 357,04893 |
| 2540 |
- Kaynak:
- osym.gov.tr
Tablo: Veteriner Fakültesi Bulunan İller Haritası
- Kaynak:
- osym.gov.tr
Haritada Türkiye'de hangi illerde veteriner fakültesinin bulunduğu ve hangilerinde bulunmadığı gösterilmektedir. Kırgızistan ve Kıbrıs'ta yer alan üniversiteler harita kapsamı dışında tutulmuştur.
Tercih Sürecinde YÖK Atlas'ın Önemi
Taban ve tavan puanlar bir programın giriş zorluğunu gösterir; ancak tercih kararı yalnızca puan sıralamasına dayandırıldığında eksik kalır. YÖK Atlas (Yükseköğretim Program Atlası), adayların bir programı seçmeden önce inceleyebileceği ayrıntılı verileri tek bir kaynakta toplar.(5)
Bu platform üzerinden bir veteriner fakültesi programının akademik kadro derinliği, yerleşen öğrencilerin net ortalamaları, başarı sıralaması aralıkları, cinsiyet ve şehir dağılımı, yatay geçiş ve doluluk verileri gibi başlıklara ulaşılabilir. Bu veriler, aynı taban puana yakın iki programı ayırt etmede belirleyici olabilir. YÖK Atlas'ta yer alan bilgilerin ilgili YKS kılavuzundan derlendiği, nihai kontrolün ise ÖSYM'nin güncel kılavuzundan yapılması gerektiği de platformda ayrıca belirtilmektedir.(5)
Programa özgü istatistiklere yokatlas.yok.gov.tr adresinden erişilebilir.