Enflasyon ve kur arasındaki İlişki

Enflasyon Nedir?

Enflasyon, mal ve hizmet fiyatlarının sürekli olarak artmasını ifade eder. Enflasyon paranın satın alma gücünde kayıp oluşturur. Böylece satın alama gücünde erime gerçekleşir.

Enflasyon Çeşitleri Nelerdir?

Enflasyon kendi içerisinde, nedenlerine göre ve fiyatların artış hızına göre olmak üzere iki farklı başlık altında gruplandırılır.

Fiyatların Artış Hızına Göre Enflasyon Çeşitleri Nelerdir.

Ilımlı enflasyon: Fiyat artışlarının düşük olduğu ve enflasyon beklentisinin oluşmadığı enflasyonu ifade eder. Bu enflasyon türü sürünen enflasyon şeklinde de ifade edilmektedir.

Yüksek enflasyon: Fiyat artışlarının oldukça yüksek olduğu alım gücünün hızlı bir şekilde düştüğü, ekonomiye güvenin sarsıldığı, beklentilerin bozulduğu ve ülke para biriminin hızlı ve aşırı değer kaybettiği bir enflasyon türüdür.

Hiperenflasyon: Aşırı yüksek enflasyonu ifade etmek için kullanılır. Böyle durumlarda ekonomik alt yapı kalıcı hasarlar alır. Kriz olarakda adlandırılabilecek durumlarda oluşur. Hiper enflasyon yaşayan ükelerde ulusal para değer saklama aracı olma vasfından hızla uzaklaşır. Süreç yeni para birimine geçişle sonlanabilir.

Nedenlerine Göre Enflasyon Çeşitleri Nelerdir.

Talep enflasyonu: Toplam talep ve toplam arz arasındaki dengenin talep lehine bozulması sonucunda ortaya çıkar.Arzın talebi yakalayamaması sonucu oluşur.

Maliyet enflasyonu: Enflasyona sebep olan ürünlerin veya hizmetlerin maliyetlerinde meydana gelen artış sonucu oluşmaktadır. Maaliyet enflasyonu pek çok faktörünün tetiklemesi sonucu da oluşabilir.

Yapısal enflasyon: Enflasyonu oluşturan nedenler yapısal sorunlar sebebiyle oluşur. Bu durum genellikle yetersiz arz veya şirketlerin fiyatlara etkilerinden kaynaklanır. Piyasa koşullarının işlemediği yada fiyatlama davranışlarının bozulduğu durumlarda görülür. Genellikle az gelişmiş ekonomilerde görülür.

Enflasyon - Kur İlişkisi

Türkiyede bazen yüksek enfasyon döviz kurunda yüksek artışa sebep olurken bazende kurun ani ve yüksek artışı enflasyona sebep olabilmektedir. Türkiye cari açığı yüksek olan ve enerji bağımlılığı bulunan ve büyümesini büyük oranda dış finansman ile sağlayan bir ekonomi olduğundan kur hareketlerinin ekonomi ve fiyat hareketlerine etkisi oldukça fazladır.

Genellikle diğer tüm faktörler kapsam dışı bırakıldığında iki para birimi arasındaki değer farkının ülkeler arası enflasyon farkı kadar olması beklenir. Bu kapsamda ABD ile Türkiye arasındaki enflasyon rakamlarını ve kur değişimlerini karşılaştırdığımızda bu ilişkiyi görebilmekteyiz. Uzun vadeli olarak bakıldığında 1960 yılından itibaren dönemsel olarak farklı ekonomi politikaları uygulanmasına rağmen kur-enflasyon ilişkisinin belli bir bantta devam ettiği görülmüştür. Kur-enflasyon hareketlerinde dönemsel olarak marj açılmasına rağmen belli bir vadede marjın tekrar kapandığı izlenmiştir. Türkiyenin geçmişe dönük ekonomik politikaları incelendiğinde her bir davranışın benzersiz olduğu ekonomi alanında uygulanan politikalar yada farklı etmenlerin bir araya gelmesinden kaynaklandığı görülmüştür.

Bu bağlamda 1960 yılı kur ve enflasyon seviyeleri başlangıç ve referans kabul edilerek aşağıda yer alan grafikte enflasyon kur ilişkisi gösterilmiştir. İlgili yıllar referans kabul edildiğinden kur enflasyon arasındaki oranın optimum yakınlıkta olduğu varsayılmıştır. Bu doğrultuda referans alınan yıllara ait kur seviyesine enflasyon farkı eklenmiş ve olması gereken kur seviyesi hesaplanmıştır. Gerçekleşen kur seviyeleri için ise o yılki en yüksek ve en düşük fiyatlar alınmıştır. Detaylı hesaplamalar ve verilere ait ham değerlerin bulunduğu doküman aşağıda yer almaktadır.

Enflasyon Kur İlişkisi

 

Detaylı excel tablosuna bu sayfadan (Enflasyon - Kur İlişkisi ) ulaşabilirsiniz.